Cú sốc năng lượng

Toàn bộ bài học

1. Năng lượng có mặt trong mọi thứ: vận tải, nhà máy, phân bón, hóa đơn tiền điện. Khi giá năng lượng tăng vọt đột ngột, đó là một cú sốc năng lượng, và cả nền kinh tế đều chịu tác động.

2. Năm 1973: các nước Ả Rập sản xuất dầu cắt nguồn cung cho những nước ủng hộ Israel. Giá dầu tăng gần gấp bốn chỉ trong vài tháng, kéo theo nhiều năm lạm phát cao và tăng trưởng yếu.

3. Năm 2022: sau khi Nga tấn công Ukraine, giá dầu vọt lên trên 120 USD/thùng (biểu đồ), còn giá khí đốt ở châu Âu lúc đỉnh điểm cao gấp hơn mười lần mức bình thường.

4. Năng lượng đi vào chi phí vận tải và thực phẩm, nên lạm phát tăng theo. Lạm phát khu vực đồng euro lên mức kỷ lục 10,6%, và vào tháng 9/2022, Indonesia tăng khoảng 30% giá nhiên liệu được trợ giá.

5. Bên được, bên mất: các nước xuất khẩu như Na Uy, Ả Rập Xê Út và Canada thu về nhiều hơn; các nước nhập khẩu như Nhật Bản, Ấn Độ và phần lớn châu Âu phải trả nhiều hơn, và đồng tiền của các nước này có thể suy yếu.

6. Sai lầm thường gặp

   Sai lầm: nghĩ rằng cú sốc sẽ kéo dài mãi. Giá cao làm giảm nhu cầu và kéo thêm nguồn cung mới: năm 2023, giá khí đốt châu Âu đã giảm mạnh trở lại.

7. Điều cần nhớ

   Cú sốc năng lượng đẩy lạm phát tăng ở khắp nơi, có lợi cho nước xuất khẩu, gây hại cho nước nhập khẩu, và thường lắng dần khi cung cầu tự điều chỉnh.