Toàn bộ bài học
Một cuộc chiến ở tận đâu đâu vẫn có thể làm giá vé xe buýt của bạn thay đổi. Khoảng một phần ba lượng dầu của thế giới đến từ Trung Đông, và khoảng một phần năm lượng dầu thế giới tiêu thụ phải đi qua một eo biển hẹp: eo biển Hormuz.
Khi xung đột đe dọa nguồn cung, giá dầu tăng vọt dù chưa mất thùng dầu nào: nhà giao dịch đã tính rủi ro vào giá. Vàng và đồng USD cũng thường tăng do nhà đầu tư tìm nơi trú ẩn.
Tháng 8/1990, Iraq xâm lược Kuwait. Giá dầu tăng hơn gấp đôi chỉ trong khoảng ba tháng, từ dưới 20 USD/thùng hồi tháng 7 lên khoảng 40 USD vào tháng 10.
Dầu WTI năm 2022. Khi Nga tấn công Ukraine ngày 24/2, giá ở khoảng 92 USD/thùng. Ngày 8/3, giá đóng cửa gần 124 USD, còn dầu Brent có lúc chạm khoảng 139 USD.
Dầu đắt hơn → nhiên liệu và vận tải đắt hơn → thực phẩm và hàng hóa đắt hơn. Các nền kinh tế nhập khẩu lớn như Ấn Độ, Nhật Bản và châu Âu phải trả nhiều hơn; các nước xuất khẩu như Ả Rập Xê Út và Na Uy thu về nhiều hơn.
- Sai lầm thường gặp
Lầm tưởng: chiến tranh đã nổ ra thì giá dầu sẽ neo cao. Thực tế: các đợt tăng vọt thường hạ nhiệt nếu dòng dầu không bị gián đoạn. Đến tháng 8/2022, dầu WTI đã quay về gần 90 USD, sát mức trước cuộc tấn công.
- Điều cần nhớ
Chiến tranh tác động đến giá dầu qua nỗi lo mất nguồn cung. Các đợt tăng vọt có thể dữ dội nhưng ngắn, và vẫn lan tới tiền xăng, tiền ăn của mọi nhà.
Kiểm tra nhanh
- Vì sao giá dầu tăng vọt khi xung đột nổ ra? Nhà giao dịch sợ nguồn cung bị cắtGiá phản ứng với rủi ro mất nguồn cung, thường trước cả khi có thùng dầu nào thực sự bị mất.
- Giá dầu tăng thường khiến vận tải và thực phẩm... Đắt hơnNhiên liệu là chi phí để vận chuyển và sản xuất gần như mọi thứ, nên giá dầu lan sang giá của rất nhiều thứ khác.
- Trong khủng hoảng, nhà đầu tư thường mua... VàngVàng là tài sản trú ẩn an toàn kinh điển mà nhà đầu tư tìm đến khi lo sợ.
- Giá dầu tăng vọt vì chiến tranh. Điều gì thường xảy ra với một nước nhập khẩu dầu lớn như Ấn Độ? Chi phí nhập khẩu nhiên liệu tăngẤn Độ mua phần lớn dầu từ nước ngoài, nên giá cao hơn nghĩa là trả nhiều tiền hơn cho cùng số thùng dầu.
Thuật ngữ trong bài
Địa chính trị
- Chiến tranh và giá dầu
- Cú sốc năng lượng
- Lệnh trừng phạt và thị trường
- Bầu cử và thị trường
- Tuyến hàng hải chi phối giá cả
- Thuế quan và chiến tranh thương mại
- Đại dịch và thị trường