Toàn bộ bài học
Món đồ uống yêu thích của bạn giờ đắt hơn vài năm trước. Giá cả tăng dần và trên diện rộng như vậy gọi là lạm phát. Nói cách khác, tiền trong túi bạn mua được ít đi một chút.
Các nhà thống kê tính giá một giỏ hàng hóa thường ngày như thực phẩm, tiền thuê nhà, đi lại và học phí, rồi so với một năm trước. Nếu giỏ đó trước tốn 100 và nay tốn 105, lạm phát là 5%.
Năng lượng thường là mồi lửa. Giá nhiên liệu và lương thực tăng vọt đã kéo lạm phát Mỹ lên 9,1% vào tháng 6/2022, cao nhất trong khoảng 40 năm.
Lạm phát tính theo năm của Argentina vượt 200% vào cuối năm 2023. Khi giá cả mất kiểm soát, đó là siêu lạm phát, như ở Zimbabwe năm 2008 hay Venezuela từ khoảng năm 2017.
Ngân hàng trung ương muốn lạm phát thấp và ổn định, không phải bằng 0. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Ngân hàng Trung ương Anh đặt mục tiêu 2% mỗi năm, Ngân hàng Trung ương Indonesia 2,5%, Ngân hàng Trung ương Mexico (Banxico) 3% và Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) 4%.
- Sai lầm thường gặp
Lầm tưởng: khi lạm phát giảm, giá cả giảm. Thực tế: lạm phát giảm nghĩa là giá vẫn tăng, chỉ chậm hơn. Giá cả thực sự giảm thì gọi là giảm phát.
- Điều cần nhớ
Lạm phát là giá cả tăng dần, làm tiền của bạn mua được ít hơn. Mục tiêu là lạm phát thấp và ổn định.
Kiểm tra nhanh
- Lạm phát nghĩa là... Giá cả tăng theo thời gianLạm phát là mức tăng chung của giá cả trong nền kinh tế, thường được đo theo năm.
- Nếu lạm phát cao, 100 USD của bạn mua được... Ít hơn trướcGiá đã tăng còn tờ tiền thì không, nên cùng 100 USD giờ mua được ít thứ hơn.
- Phần lớn các ngân hàng trung ương chủ chốt, như Fed và ECB, đặt mục tiêu lạm phát khoảng... 2% mỗi nămKhoảng 2% là đủ thấp để không gây hại cho người dân, đồng thời giữ khoảng cách an toàn với tình trạng giá giảm.
- Lạm phát giảm từ 8% xuống 3%. Lúc này giá cả... Vẫn tăng, nhưng chậm hơnLạm phát 3% nghĩa là giá vẫn cao hơn 3% so với một năm trước. Chỉ là giá leo chậm hơn.
Thuật ngữ trong bài
Tiền tệ & ngân hàng trung ương
- Vì sao giá cả cứ tăng mãi
- Cái giá của việc vay tiền
- Lãi suất thực
- Làm quen với các ngân hàng trung ương thế giới
- Làm quen với Fed
- Vì sao ngân hàng trung ương cần độc lập
- In tiền
- Đường cong lợi suất