In tiền

Toàn bộ bài học

1. Ngân hàng trung ương làm được một việc không ai khác làm được: tạo ra tiền. Trong khủng hoảng, có lúc lượng tiền được tạo ra rất lớn.

2. Với nới lỏng định lượng (QE), ngân hàng trung ương tạo ra tiền mới để mua trái phiếu từ ngân hàng và nhà đầu tư. Cách này kéo lãi suất dài hạn xuống và làm thị trường ngập tiền.

3. Ví dụ thực tế: Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dùng QE sau năm 2008 và một lần nữa vào năm 2020. Bảng cân đối kế toán của Fed tăng từ dưới 1 nghìn tỷ USD năm 2007 lên khoảng 9 nghìn tỷ USD năm 2022. Ngân hàng Trung ương Indonesia cũng mua trực tiếp trái phiếu chính phủ vào năm 2020.

4. Nhưng tiền thực chất là tấm vé để đổi lấy hàng hóa. Nếu lượng tiền tăng nhanh hơn nhiều so với lượng hàng có thể mua, giá sẽ tăng. QE, chi tiêu công khổng lồ và các cú sốc nguồn cung đã góp phần đẩy lạm phát lên trong năm 2021 và 2022.

5. In quá đà sẽ dẫn đến siêu lạm phát. Zimbabwe từng phải in tờ tiền mệnh giá 100 nghìn tỷ đô la Zimbabwe. Ở Venezuela năm 2018, giá cả tăng hàng chục nghìn phần trăm.

6. Sai lầm thường gặp

   Sai lầm: “in tiền lúc nào cũng gây siêu lạm phát ngay lập tức”. Sau năm 2008, QE kéo dài nhiều năm mà lạm phát vẫn thấp. Điều quyết định là in bao nhiêu, trong bao lâu và nền kinh tế có sản xuất thêm được hay không.

7. Điều cần nhớ

   QE là tạo ra tiền để mua trái phiếu. Đây là công cụ chống khủng hoảng có thể hữu ích, nhưng cũng có thể thổi bùng lạm phát nếu bị lạm dụng. Đó là một trong những lý do ngân hàng trung ương được giữ độc lập.